TezosVN
Tezos là gì? Bắt đầu tìm hiểu Tezos.
Tác giả
TezosVN 

Year
2020

Tezos là gì?

Tezos là một nền tảng blockchain nguồn mở cho các tài sản và ứng dụng được xây dựng trên nó. Điểm đặc biệt nhất của blockchain Tezos đó là có thể phát triển bằng cách tự nâng cấp. Stakeholders (Những người nắm giữ XTZ) sẽ quản lý và chi phối các nâng cấp cho giao thức cốt lõi, bao gồm việc nâng cấp cho chính quá trình sửa đổi.

Tính năng tự sửa đổi (Self-Amendment)

Tính năng tự sửa đổi cho phép Tezos tự nâng cấp mà không cần phải chia (fork) mạng thành hai blockchain khác nhau. Điều này rất quan trọng vì khi fork có thể gây ra việc chia rẽ cộng đồng, thay đổi các ưu đãi của các bên liên quan và phá vỡ các hiệu ứng mạng được hình thành theo thời gian. Nhờ có tính năng tự sửa đổi, chi phí phối hợp và thực hiện để nâng cấp giao thức được giảm thiểu và các đổi mới trong tương lai có thể được thực hiện một cách liền mạch.

Quản trị trên chuỗi (On-chain Governance)

Trong Tezos, tất cả các bên liên quan đều có thể tham gia điều hành giao thức. Chu kỳ bầu cử cung cấp một quy trình chính thức và có hệ thống để các bên liên quan đạt được thỏa thuận về các sửa đổi giao thức được đề xuất. Bằng cách kết hợp cơ chế trực tuyến này với tính năng tự sửa đổi, Tezos có thể thay đổi quy trình bầu cử ban đầu này để áp dụng các cơ chế quản trị tốt hơn khi chúng được phát hiện.

Tính năng đổi mới phi tập trung

Các sửa đổi được đề xuất lên và được chấp nhận bởi các stakeholder có thể bao gồm thanh toán cho các cá nhân hoặc đội ngũ cải thiện giao thức. Cơ chế tài trợ này khuyến khích sự tham gia mạnh mẽ và phi tập trung hóa việc bảo trì mạng. Thúc đẩy một hệ sinh thái phát triển tích cực, cởi mở và đa dạng.


Hợp đồng thông minh & Xác minh chính thức

Tezos cung cấp một nền tảng để tạo ra các hợp đồng thông minh và xây dựng các ứng dụng phi tập trung mà các bên thứ ba không thể kiểm duyệt hoặc đóng cửa. Hơn nữa, Tezos tạo điều kiện cho việc xác minh chính thức, một kỹ thuật được sử dụng để cải thiện bảo mật bằng các tính chất chứng minh toán học về các chương trình như hợp đồng thông minh. Kỹ thuật này, nếu được sử dụng đúng cách, có thể giúp tránh các lỗi tốn kém và các cuộc tranh cãi xảy ra sau này.

Proof-of-Stake (PoS)

Những người tham gia (các node mạng) trong các mạng phi tập trung, ngang hàng (peer-to-peer) cung cấp các tài nguyên tính toán cần thiết để duy trì hoạt động của một mạng. Proof-of-Stake (PoS) là cơ chế mà những người tham gia khác nhau trong Tezos đạt được sự đồng thuận về trạng thái của blockchain. Không giống như các giao thức PoS khác, bất kỳ stakeholder nào cũng có thể tham gia vào quá trình đồng thuận của Tezos và được chính giao thức đó khen thưởng vì đã góp phần bảo mật và ổn định mạng. Ngoài ra, PoS ít tốn kém hơn so với các cơ chế đồng thuận khác và làm giảm các rào cản gia nhập cho người dùng.

Delegation (Sự ủy nhiệm)

Trong tính năng PoS của Tezos yêu cầu stake một khoản tiền bảo đảm được yêu cầu tham gia vào quá trình đồng thuận và tránh bị lạm phát. Như trong giao thức proof-of-work, giao thức đồng thuận phụ thuộc vào tính trung thực của đa số cá nhân, tổ chức tham gia quá trình xác nhận vì tính bảo mật của nó được khuyến khích trực tiếp bởi giao thức Tezos bằng cách xử phạt hành vi không trung thực và khen thưởng cho hành vi trung thực. Nếu một người tham gia Stake không trung thực, họ có thể mất tiền ký gửi. Người dùng không muốn tham gia trực tiếp vào giao thức đồng thuận có tùy chọn ủy quyền cho người dùng khác tham gia thay mặt họ.


Các nguồn tham khảo:

Tezos Whitepaper

Các trường hợp sử dụng Tezos

Thuật toán đồng thuận Tezos

Tezos Position Paper