TezosVN
Baking là gì? Tìm hiểu về Baking Tezos
Tác giả
TezosVN 

Year
2020

Baking là gì?

Baking là cách các khối được sản xuất và xác nhận trên blockchain Tezos. Để baking các khối, bạn cần tham gia vào hệ thống Proof-of-stake Tezos, yêu cầu tối thiểu 8.000 XTZ (1 roll). Bạn sở hữu càng nhiều XTZ, cơ hội của bạn càng cao ở các khối baking và phần thưởng bạn kiếm được càng cao.

Hiểu đơn giản: Baking là như việc đóng cái gói staking master node ở các coin PoS khác như Ethereum và Tomochain vậy, nhưng dự án Tezos gọi hành động đó là Baking – làm bánh.

Delegating là gì?

Nếu bạn không có 8.000 XTZ hoặc không muốn thiết lập cơ sở hạ tầng máy tính để baking các khối, bạn có thể ủy thác tiền của mình cho một baker (thợ làm bánh) (còn gọi là “đại biểu” – delegate).

Việc ủy ​​quyền cho phép những token holder – người nắm giữ XTZ token như bạn (lúc này gọi là “người ủy quyền” – delegator) cho mượn/ủy quyền tiền của mình cho thợ baker, giúp baker có xác suất cao hơn được chọn để baking và xác nhận các khối. (Vì sao lại là xác suất cao hơn? Vì danh sách những nhóm/cá nhân baker rất nhiều, để được chọn thực hiện hành động baking thì việc có càng nhiều XTZ là rất quan trọng).

Trong thực tế, các baker sẽ thường chia sẻ doanh thu họ có được cho những người giữ XTZ token đã ủy quyền cho họ. Điều quan trọng cần lưu ý là quá trình này không thực sự chuyển quyền sở hữu XTZ token mà chỉ như bỏ phiếu ủy nhiệm cái quyền biểu quyết được gắn với số lượng tiền bạn đang nắm giữ thôi và do đó, các thợ baker không thể chi tiêu hoặc kiểm soát XTZ của bạn cho mục đích khác.

Hiểu đơn giản: Bạn không có đủ token để chạy node thì có thể ủy quyền vào các pool masternode để chạy rồi họ chia lợi nhuận chạy được về cho mình.

Nên baking hay ủy quyền?

Tự baking cho phép baker kiếm được phần thưởng khối nhiều hơn, nhưng đòi hỏi phải có chuyên môn kỹ thuật và thời gian để thiết lập hệ thống vận hành baking an toàn với ít thời gian lỗi (downtime) nhất có thể. Rủi ro khi tự Baking có thể xảy ra là Slashing trong trường hợp node của bạn hoạt động sai ở dạng Double Baking hoặc Double Endorsing – Kiến thức này chuyên về kĩ thuật hơn sẽ được bàn sâu hơn sau.

Trong khi đó, việc ủy quyền Tezos token có thể sẽ nhẹ nhàng hơn vì không phải làm những công việc khó khăn kia nhưng ngược lại thường kiếm được phần thưởng thấp hơn (Hiển nhiên rồi vì baker họ bỏ công sức ra và tiền bạc cũng như chịu rủi ro cao hơn). Trong giao thức hiện tại, chủ sở hữu Tezos Token có ít hơn 8.000 XTZ chỉ có thể tham gia baking bằng cách ủy quyền cho một baker khác.

Đây là trang tổng hợp danh sách Tezos baker với các thông số so sánh để bạn có thể tham khảo để chọn lựa nơi thích hợp để ủy quyền của mình: https://mytezosbaker.com/

BAKING TEZOS CĂN BẢN 101

BAKING TEZOS CĂN BẢN 101

Bạn có thể kiếm được bao nhiêu bằng việc tự baking hoặc ủy thác?

Giao thức Tezos hiện tại hoạt động với cơ chế lạm phát tăng nguồn cung token khoảng 5,51% trong năm đầu tiên (dựa trên phần thưởng khối không đổi là 16 XTZ / khối và 2 XTZ / chứng thực).

Điều này có nghĩa là nếu tất cả những người nắm giữ Tezos token thực hiện baking với tất cả các token của họ (tức là toàn bộ nguồn cung Tezos được đem đi baking), phần thưởng baking sẽ đạt gần ~ 5,51% mỗi năm. Tuy nhiên, do sự khác biệt về sở thích, kiến ​​thức và khả năng cũng như thời gian, sẽ không có trường hợp tất cả những người nắm giữ token sẽ tham gia baking và lợi nhuận dự kiến ​​của việc baking trong thực tế sẽ lớn hơn 5,51%/năm. Lấy ví dụ, nếu 50% nguồn cung Tezos token được stake, phần thưởng baking sẽ gần 11% (gấp đôi tỷ lệ lạm phát).

Trong thực tế, phần thưởng cho chủ sở hữu token ủy quyền ít hơn so với việc baking trực tiếp, vì các đại biểu baker chỉ chia sẻ một phần phần thưởng baking của họ với người ủy quyền. Phần họ giữ thường được gọi là phí (bạn có thể thẩy trên link tổng hợp các baker phía trên đều có phí của mỗi baker và dao động trong khoảng từ 5% đến 20%).

Cách chọn một baker để ủy quyền

Đầu tiên, sử dụng trang MyTezosBaker phía trên để xem qua các bakers có trên thị trường. Dưới đây là một vài yếu tố bạn cần xem xét khi chọn thợ baker để ủy quyền:

  1. Lệ phí (Fee): Baker sẽ giữ lại bao nhiêu % phần thưởng baking?
  2. Sức chứa (Capacity): Mỗi baker có khả năng chấp nhận bao nhiêu XTZ – điều này sẽ dựa trên số lượng XTZ mà họ hiện đang giữ. Baker sẽ bị bội thực (overdelegated) nếu họ giữ nhiều XTZ token hơn khả năng họ có thể nắm giữ – và điều này không có lợi cho bạn.
  3. Độ tin cậy (Reliability) &  Độ Phản hồi (Responsiveness): Liệu thợ baker này có trả thưởng đúng hạn cho bạn không? Liệu họ có trả đúng số tiền bạn đáng lý phải nhận được không?  Nếu bạn có thắc mắc về dịch vụ cần họ trả lời nhanh chóng thì bao lâu họ trả lời? Nhiều baker điều hành các diễn đàn và nhóm trò chuyện để có thể thảo luận với người ủy quyền nhanh chóng nhưng 1 số khác thì không nên bạn cần xem xét.
  4. An toàn bảo mật (Security): Việc thiết lập staking rất cần được đảm bảo về mặt an toàn nếu không hậu quả sẽ ảnh hưởng đến nhiều người, trong đó có bạn nếu bạn ủy quyền cho 1 đơn vị baker làm không tốt mảng an toàn này. Kiểm tra xem thợ baker đó có lịch sử mất tiền gì không? Họ có quy tắc bảo vệ an toàn gì không? Có đánh giá từ các bên khác? – Nói chung gửi tiền cho người ta nắm thì cũng nên kiểm tra kĩ. Và thường thì những bên an toàn uy tín thường lấy giá hơi mắc vì họ xây dựng được thương hiệu uy tín rồi.

Tài liệu

Một số tài liệu bạn có thể tham khảo khi cần về baking và ủy quyền:

Bắt đầu với Tezos trên Ledger Nano S
Phần thưởng dự kiến từ Solo Baking Tezos
Lưu trữ XTZ trong Ledger Nano S trong khi ủy quyền
Double Baking – Làm thế nào một thợ baking có thể mất XTZ của mình?
Bakechain

Tổng kết

Thông qua bài viết này, đội ngũ TezosVN hy vọng đã chia sẻ được kiến thức và kinh nghiệm của mình về việc baking, ủy quyền cũng như nhưng lưu ý khi lựa chọn và thực hiện baking / ủy quyền Tezos cho các bạn. Mong các bạn đón theo dõi những bài viết mới sau này.